Trampın inauqurasiyasının ABŞ-Avropa İttifaqı (Aİ) münasibətlərinə ciddi dəyişikliklər gətirəcəyinə, demək olar ki, heç bir şübhə yoxdur. Təkcə Qrenlandiya nümunəsi bundan xəbər verir. Avropa liderləri Trampın niyyətlərini kifayət qədər ciddi qəbul edirlər. ABŞ-Avropa münasibətləri bəlkə də təkcə bu iki qurum üçün deyil, həm də daha geniş mühit, ən azından həm ABŞ, həm də Avropa ilə sıx əlaqələri olan ölkələr üçün yeni reallıqlar gətirəcək.

Üstəlik, bu halda söhbət təkcə Trampın yanaşmalarından və ya epitafik imicindən getmir. Bu obrazın özü Avro-Atlantik mühitdə həm həmin mühit, həm də qlobal inkişaf modelləri və konsepsiyaları arasında ideoloji rəqabət formasında çox daha dərin prosesləri əks etdirir. Ötən ilin iyununda Avropa Parlamentinə keçirilən seçkilərin nəticələrindən sonra sağçı mühafizəkarlıqla xeyli “rənglənmiş” Avropada bu hal artıq özünü büruzə verir.

Üstəlik, davam etmək tendensiyası var və bu kontekstdə əsas intriqa yəqin ki, fevralda Almaniyada keçiriləcək parlament seçkiləri olacaq. Məsələn, Trampın çevrəsində kifayət qədər böyük rolu öz üzərinə götürən İlon Mask açıq şəkildə bəyan edib ki, sağçı “Almaniya üçün Alternativ” partiyasının qələbəsi Almaniya üçün faydalıdır. Bu, ən azından müəyyən dərəcədə əhval-ruhiyyəni göstərir. Almaniyada keçiriləcək parlament seçkiləri, şübhəsiz ki, ümumi Avropa palitrasına öz təsirini göstərəcək.

Fransa prezidenti kimi Avropa liderləri uzun müddətdir ki, müxtəlif modelləri nəzərə alaraq, Avropanın strateji problemləri və qaçılmaz transformasiyaları haqqında açıq şəkildə danışırlar. Bunlar, əslində, Qafqaza da aid olan məsələlərdir.

Dəyişikliklərin sürəti bu gün demək olar ki, bütün regionlar üçün xarakterikdir, ona görə də region Avropada mümkün dəyişikliklərə mümkün qədər tez reaksiya verməyə hazır olmalıdır. Reaksiyalar tələsik xarakter daşımayacaq, lakin əvvəlcədən hazırlanmış ssenari inkişafı olacaq, minimal institusional koordinasiya ilə işə salınacaq.

Asif Cəfərov
Ordu.az